اگر برای پیش بردن پروژه خود به دنبال جایگزین تراز هستید، 8 ابزار مختلف شامل تراز لیزری، لیزر های دوار یا روتاری، تراز دستی حبابی، تراز دیجیتال، دستگاه توتال استیشن، دوربین نقشه برداری نیوو، تراز لیزری مینی و اپلیکیشن های موبایل با توجه به تجربه ما بهترین گزینه‌های جایگزین هستند. در ادامه این مطلب به معرفی دقیق این هشت مورد می‌پردازیم و نحوه استفاده از هر کدام را بررسی می‌کنیم تا بر اساس نیاز خود بهترین انتخاب را داشته باشید.
در ضمن اگر اطلاعاتی از شیلنگ تراز ندارید، می‌توانید محتوای شیلنگ تراز چیست را مطالعه کنید.
پیدا کردن یک جایگزین تراز مناسب، به ویژه زمانی که ابزار های سنتی در دسترس نیستند، برای دقت در کار های ساختمانی و فنی بسیار حیاتی است. در بسیاری از مواقع، کار کردن با لوله های پر از آب زمان بر است و خطای انسانی در آن دخیل می‌شود. در این بخش هشت مورد از کاربردی ترین ابزار ها را بررسی می‌کنیم و مزایا و معایب هر کدام را به صورت دقیق زیر ذره بین می‌بریم. پیش از شروع توضیحات جامع، می‌توانید در جدول زیر یک نگاه کلی به این تجهیزات داشته باشید.
| نام ابزار | مزایا | معایب |
| تراز لیزری خطی | دقت بالا در محیط داخلی، سرعت کار بسیار زیاد | دیده نشدن پرتو لیزر در محیط باز و نور آفتاب |
| لیزر روتاری | پوشش شعاع کارکرد وسیع ۳۶۰ درجه، دقت مهندسی | قیمت بسیار بالا، نیازمند کالیبراسیون تخصصی |
| تراز دستی حبابی | همیشه آماده به کار، بدون نیاز به باتری، مقاوم | خطای بالا در فواصل طولانی تر از طول دستگاه |
| تراز دیجیتال | نمایش زاویه و درصد شیب با دقت دهم درجه | حساسیت زیاد به ضربه و سقوط از ارتفاع |
| توتال استیشن | محاسبه هم زمان ارتفاع، زوایا و مسافت | هزینه خرید فوق العاده سنگین، نیازمند نیروی متخصص |
| دوربین نیوو | دوام بالا در شرایط سخت، بدون نیاز به باتری | نیازمند دو نفر نیروی کار، محدود به خواندن ارتفاع |
| تراز لیزری مینی | ابعاد کوچک جیبی، نصب راحت با آهنربا و گیره | برد نوری بسیار پایین، نامناسب برای فضا های بزرگ |
| اپلیکیشن گوشی | همیشه در دسترس، بدون هزینه خرید تجهیزات | دقت پایین، احتمال بروز خطا به دلیل قاب و لنز گوشی |
تراز لیزری یکی از محبوب ترین انتخاب ها به عنوان جایگزین شلنگ تراز است که دقت بسیار بالایی را در فضا های داخلی ارائه می‌دهد. این دستگاه با پرتاب خطوط نوری متقاطع در راستای افق و عمود، نیاز به دو نفر نیروی کار را از بین می‌برد و سرعت کار را به شکل چشم گیری افزایش می‌دهد. پیمانکار های کناف، نصاب های کابینت و تکنسین های برق بیشترین بهره را از این وسیله می‌برند. با این حال باید در نظر داشته باشید که این ابزار برای کار در زیر نور مستقیم خورشید مناسب نیست و پرتو های آن در فضا های باز به سختی دیده میشوند. این دستگاه برای افراد آماتور که تنها سالی یک بار به آن نیاز پیدا می‌کنند، به دلیل هزینه بالای نگهداری و حساسیت قطعات، پیشنهاد نمی‌شود.
نحوه استفاده از تراز لیزری:
برای کار با این ابزار، ابتدا باید دستگاه را روی یک سه پایه نقشه برداری یا یک سطح به طور کامل صاف قرار دهید. پس از روشن کردن دستگاه، مکانیزم پاندولی یا الکترونیکی داخل آن فعال می‌شود و خود را تراز می‌کند. در صورتی که سطح شما بیش از اندازه کج باشد، دستگاه با چشمک زدن خطوط یا صدای بوق به شما هشدار می‌دهد. پس از ثابت شدن خطوط روی دیوار، می‌توانید با استفاده از یک مداد نقاط مورد نیاز را علامت گذاری کنید و کار خود را پیش ببرید.
برای پروژه های بزرگ ساختمانی و محوطه سازی، لیزر های دوار بهترین جایگزین تراز به شمار می‌آیند. این دستگاه ها بر خلاف مدل های خطی، یک نقطه نوری را با سرعت بسیار بالا به چرخش در می‌آورند تا یک خط راهنمای ۳۶۰ درجه در محیط ایجاد کنند. برد این تجهیزات بسیار بالا است و شعاع کارکرد آن ها گاهی به چند صد متر نیز می‌رسد. مهندس های راه سازی، مجری های فونداسیون و خاک برداری از مشتری های اصلی این دستگاه هستند. نقطه ضعف اصلی این ابزار، قیمت بسیار بالای آن و نیاز به کالیبراسیون دوره ای است که باعث می‌شود خرید آن برای کارگاه های کوچک منطقی نباشد.
نحوه استفاده از لیزر روتاری:
این تجهیزات نیازمند دقت بیشتری هستند. دستگاه را روی سه پایه مهندسی نصب کنید و آن را روشن کنید تا تراز شدن خودکار انجام شود. به دلیل این که در نور روز خط لیزر با چشم غیر مسلح دیده نمی‌شود، شما باید از یک گیرنده امواج یا دتکتور استفاده کنید. گیرنده را روی یک شاخص چوبی یا فلزی مدرج نصب کنید و آن را در نقطه هدف بالا و پایین ببرید. زمانی که سنسور گیرنده با پرتو لیزر هم راستا بشود، دستگاه یک صدای ممتد تولید می‌کند. این گونه می‌توانید اختلاف سطح زمین را در فواصل طولانی به صورت دقیق محاسبه کنید.
ساده ترین و در دسترس ترین ابزار برای کار های روزمره و مسافت های کوتاه، تراز دستی حبابی است. این ابزار به هیچ باتری یا تنظیمات پیچیده ای نیاز ندارد و همیشه آماده به کار است. بدنه این تجهیزات بیشتر از جنس آلومینیوم ساخته می‌شود تا در برابر ضربه های کارگاهی مقاوم باشد. اگر فاصله دو نقطه مد نظر شما نزدیک است و نیازی به استفاده از شیلنگ تراز برای انتقال ارتفاع ندارید، این ابزار به راحتی کار شما را راه می‌اندازد. البته برای مسافت های طولانی تر از طول خود ابزار، به هیچ وجه مناسب نیست زیرا خطای اندازه گیری در هر مرحله تکرار و در نهایت چند برابر می‌شود.
نحوه استفاده از تراز دستی حبابی:
کار با این ابزار بسیار راحت است و به تخصص خاصی نیاز ندارد. لبه صاف ابزار را روی سطح مورد نظر، مانند لبه میز یا روی دیوار قرار دهید. به کپسول شیشه ای حاوی مایع رنگی نگاه کنید. در صورتی که حباب هوا به صورت دقیق در میان دو خط سیاه رنگ قرار بگیرد، سطح شما به طور کامل تراز است. برای تراز کردن سطوح عمودی نیز می‌توانید از کپسول های دیگری که در زاویه نود درجه در انتهای ابزار تعبیه شده‌اند بهره ببرید و شیب دیوار ها را کنترل کنید.
تراز دیجیتال در واقع نسخه پیشرفته تر همان مدل های حبابی کلاسیک است که اطلاعات زاویه را به صورت اعداد اعشاری روی صفحه نمایش نشان می‌دهد. این ویژگی برای زمان هایی که نیاز به شیب بندی با درصد های مشخص دارید، مانند لوله کشی های فاضلاب یا ساخت سقف های شیب دار، فوق العاده کاربردی است. دقت این دستگاه ها در حد دهم درجه است و خطای خواندن چشمی را به طور کامل حذف می‌کنند. نقطه ضعف این مدل ها حساسیت به رطوبت و ضربه است و در صورت افتادن از ارتفاع، مدار های الکترونیکی آن ها آسیب می‌بینند.
نحوه استفاده از تراز دیجیتال:
پس از روشن کردن دستگاه، آن را روی قطعه کار قرار می‌دهید. صفحه نمایش به صورت خودکار زاویه شیب را محاسبه می‌کند و به شما نشان می‌دهد. شما می‌توانید با استفاده از دکمه های روی دستگاه، واحد اندازه گیری را بین درجه، درصد یا میلی متر بر متر تغییر دهید تا نیازی به تبدیل واحد ذهنی نداشته باشید. بیشتر این مدل ها دارای سیستم هشدار صوتی هستند. به این صورت که هرگاه سطح به زاویه صفر یا نود درجه نزدیک بشود، دستگاه شروع به بوق زدن می‌کند تا بدون نگاه کردن به صفحه نیز متوجه شرایط کار بشوید.
توتال استیشن یکی از پیشرفته ترین تجهیزات نقشه برداری است که علاوه بر تراز کردن و انتقال ارتفاع، می‌تواند فواصل افقی و زوایا را با دقت میلی متری محاسبه کند. این دستگاه بیشتر برای پروژه های عظیم، سد سازی و کار های دقیق مهندسی کاربرد دارد. خرید این دستگاه هزینه بسیار بالایی دارد و کار با آن نیازمند دانش تخصصی نقشه برداری است. بنابراین برای کار های ساده ساختمانی هیچ توجیه اقتصادی ندارد و خرید آن اشتباه است. با این دستگاه می‌توانید نقشه سه بعدی محیط را نیز استخراج کنید.
نحوه استفاده از توتال استیشن:
کار با این سیستم نیازمند دو نفر نیروی متخصص است. ابتدا سه پایه را در یک نقطه مشخص مستقر کنید و دستگاه را روی آن ببندید. با استفاده از پیچ های تنظیم، دستگاه را به طور کامل تراز کنید. یک نفر دیگر باید منشور یا رفلکتور را در نقطه هدف به صورت عمود نگه دارد. کاربر دستگاه با نگاه کردن از درون لنز، تار عنکبوتی را روی مرکز منشور تنظیم می‌کند و با فشردن یک دکمه، پرتو لیزر ارسال و دریافت می‌شود. در کسری از ثانیه، مختصات دقیق و اختلاف ارتفاع محاسبه می‌شود و روی صفحه نمایش دستگاه نقش می‌بندد.
دوربین نیوو یک ابزار اپتیکی تخصصی است که برای انتقال ارتفاع و تراز یابی در کارگاه های ساختمانی در سطح وسیع استفاده می‌شود. این دوربین ها بر خلاف توتال استیشن ها سیستم الکترونیکی و پردازش گر ندارند و فقط برای خواندن ارتفاع کاربرد دارند. مقاومت بالای این دوربین ها در برابر ضربه، شرایط سخت آب و هوایی و گرد و غبار از مزیت های اصلی آن ها به شمار می‌رود. پیمانکار های خاک برداری و مجری های اسکلت فلزی در بیشتر مواقع از این ابزار استفاده می‌کنند.
نحوه استفاده از دوربین نیوو:
این ابزار به تمرکز بالا و محاسبات ریاضی نیاز دارد. دوربین را روی سه پایه سوار کنید و با چرخاندن پیچ های تنظیم پایه، حباب تراز کروی را در مرکز نشانه قرار دهید تا خط دید افقی تنظیم بشود. شخص دیگری باید شاخص که یک خط کش بلند مدرج است را روی نقطه مورد نظر نگه دارد. شما باید از درون لنز به شاخص نگاه کنید و عددی که روی تار وسط دیده می‌شود را یادداشت کنید. با تفریق اعداد خوانده شده در دو نقطه مختلف زمین، اختلاف ارتفاع دقیق آن ها به دست می‌آید و می‌توانید مسیر شیب بندی را مشخص کنید.
برای کاربرد های خانگی، نصب تابلو ها، قفسه بندی و کار های سبک کارگاهی، تراز های لیزری مینی بهترین انتخاب هستند. این ابزار ها ابعاد بسیار کوچکی دارند و به راحتی در یک جیب یا جعبه ابزار کوچک جای می‌گیرند. در بسیاری از مواقع به جای مراجعه به بازار برای خرید شیلنگ و درگیر شدن با دردسر های آب کردن و هواگیری برای یک کار ساده یک ساعته، ترجیح می‌دهیم از این ابزار های مدرن و بی دردسر استفاده کنیم. با این حال برد نوری این دستگاه ها بسیار کم است و برای فضا های بزرگ تر از یک اتاق خواب پیشنهاد نمیشوند.
نحوه استفاده از تراز مینی:
بیشتر این دستگاه ها دارای پایه های آهنربایی قدرتمند یا گیره های مخصوص نصب هستند. دستگاه را به یک چارچوب فلزی بچسبانید یا با استفاده از سوزن های تعبیه شده در بدنه، آن را به دیوار گچی متصل کنید. پس از روشن کردن، یک خط لیزری روی دیوار می‌افتد. از آن جایی که برخی از این مدل ها سیستم خود تراز ندارند، شما می‌توانید با استفاده از حباب های کوچکی که روی بدنه دستگاه قرار گرفته‌اند، خط نوری را به صورت دستی تراز کنید تا زاویه افق به دست بیاید.
در مواقع اضطراری که هیچ ابزار فیزیکی مهندسی در دسترس شما نیست، گوشی موبایل شما می‌تواند نقش یک جایگزین تراز را بازی کند. گوشی های هوشمند دارای سنسور های ژیروسکوپ و شتاب سنج بسیار حساسی هستند که می‌توانند زاویه و شیب را اندازه بگیرند. باید توجه داشته باشید که این نرم افزار ها برای کار های حساس و ساختمانی به هیچ وجه مناسب نیستند و فقط برای کار های ساده مانند تنظیم کردن پایه میز، نصب ماشین لباس شویی یا چک کردن قاب عکس کاربرد دارند. قاب گوشی یا برآمدگی لنز دوربین می‌تواند باعث بروز خطا در اندازه گیری بشود.
نحوه استفاده از اپلیکیشن گوشی:
نصب و کار با این نرم افزار ها بسیار سریع است. برنامه تراز را از فروشگاه نرم افزار دانلود و باز کنید. قاب گوشی را خارج کنید تا لبه ها به صورت یک دست صاف باشند. گوشی را با یکی از لبه های آن روی سطح مورد نظر قرار دهید. صفحه نمایش به شما نشان می‌دهد که سطح دارای چند درجه انحراف است. شما می‌توانید سطح قطعه کار را آن قدر جا به جا کنید تا عدد روی صفحه به صفر برسد و حباب مجازی درون نرم افزار در مرکز صفحه قرار بگیرد.
با بررسی موارد گفته شده متوجه می‌شویم که انتخاب جایگزین شیلنگ تراز به شرایط پروژه، مسافت کاری و میزان بودجه شما بستگی دارد. اگر به دنبال دقت بالا در فضا های داخلی هستید و میخواهید کار ها را به تنهایی پیش ببرید، تراز لیزری بهترین گزینه برای شما است. برای کار های بیرون از ساختمان و فواصل طولانی ساختمانی، باید بررسی کنید که آیا دوربین نیوو برای شما مقرون به صرفه تر است یا خرید لیزر های روتاری می‌تواند بازدهی تیم شما را افزایش بدهد. ابزار های دستی مانند مدل های حبابی و دیجیتال نیز برای مسافت های کوتاه و کار های سریع تعمیراتی طراحی شده‌اند.
در نهایت باید بر اساس نیاز واقعی خود و محدودیت هایی که در محیط کار دارید، یکی از این ابزار ها را انتخاب کنید. پیشنهاد می‌کنیم پیش از تصمیم گیری نهایی، ویژگی های فنی دستگاه ها را با دقت مقایسه کنید و برای بررسی مدل ها، دریافت مشاوره تخصصی و اطمینان از کیفیت کالا، به فروشگاه های معتبر و تخصصی مانند تهرانی مارکت مراجعه کنید تا سرمایه شما صرف خرید تجهیزات ناکارآمد نشود.
پرتو های لیزر در نور مستقیم خورشید قدرت خود را از دست میدهند و با چشم انسان دیده نمیشوند. به همین دلیل برای کار های محوطه سازی باید از گیرنده های امواج نوری یا دتکتور استفاده کنید که حضور پرتو لیزر را به جای دیدن، با تولید صدای بوق به شما نشان میدهند. بدون این گیرنده ها، ابزار لیزری در بیرون از ساختمان در عمل بی استفاده است.
در مسیر های دارای مانع فیزیکی زیاد، برای نمونه زمانی که میخواهید ارتفاع را بین دو اتاق مجزا که هیچ دید مستقیمی به هم ندارند انتقال بدهید، پرتو های نوری مسدود میشوند. در این حالت لوله های پر از آب به دلیل پیروی از قانون ظروف مرتبطه، کمترین خطا را دارند و بهترین راه حل هستند.
بله، سنسور های داخلی تلفن همراه ممکن است در اثر سقوط، ضربه یا تغییرات شدید دمایی دچار خطای محاسباتی بشوند. پیش از انجام هر کار حساسی، باید گوشی را روی یک میز یا سطح که از صاف بودن آن اطمینان کامل دارید قرار دهید و از طریق منوی تنظیمات برنامه، سنسور ها را به صورت دستی کالیبره کنید.
دلیل اصلی این موضوع، قیمت بسیار پایین تر تجهیزات اپتیکی و همچنین سادگی کار با آن ها است. این دوربین ها قطعات الکترونیکی ندارند، به باتری نیاز ندارند و در برابر گرد و غبار، رطوبت و ضربه های محیط کارگاهی بسیار مقاوم تر از تجهیزات حساس الکترونیکی هستند و هزینه تعمیر و نگهداری کمتری روی دست پیمانکار می‌گذارند.
